U bevindt zich op: Home Kennisplein Nieuwsberichten Gene Drives en dual use

Gene Drives en dual use

Een ‘gene drive’ is een type genetische modificatie die als speciale eigenschap heeft dat deze snel en irreversibel zich kunnen verspreiden door populaties van organismen. Aan deze technologie kleven mogelijk dual use risico’s.

Naar aanleiding van een brandbrief van 26 wetenschappers over de risico’s van ‘gene drive’ in het tijdschrift Science, stuurde de staatssecretaris voor Infrastructuur en Milieu (IenM) op 8 februari 2016 het RIVM briefrapport over ‘gene drives’ naar de Tweede Kamer. Een ‘gene drive’ is een type genetische modificatie die als speciale eigenschap heeft dat deze snel en irreversibel kan verspreiden door populaties van organismen. Mogelijk kleven hier dual use risico’s aan. Deze nieuwe techniek is mogelijk gemaakt door de toepassing van zogenaamde CRISPR-Cas9 eiwitten, die genetische modificaties in dieren en planten zeer gemakkelijk maken.

Bij traditionele genetische modificatie wordt een bepaald gen veranderd, en kunnen de effecten hiervan in het gemodificeerde organisme getest worden. Nakomelingen van deze organismen zullen door normale overerving slechts in 50% van de gevallen het gemuteerde gen ontvangen; in de meeste gevallen verdwijnen de gemodificeerde genen daarom snel uit de populatie.

Bij gene drives werkt dit anders; gene drives coderen niet alleen voor de genetische modificatie, maar ook voor de genen die de modificatie verzorgen. Dat betekent dat na het toedienen van een gene drive cassette, een stuk DNA wat zowel de code voor de modificatie en de CRISPR-Cas9 genen bevat, het organisme aan 100% van zijn nakomelingen de modificaties doorgeeft. Zolang de modificatie niet al te nadelig is voor het organisme, en als de voortplanting maar snel genoeg gaat, zoals bijvoorbeeld bij insecten, kunnen gene drives zich razendsnel door de hele populatie verspreiden.

Uit eerder onderzoek is al gebleken dat gene drives ‘per ongeluk’ zijn aangebracht in organismen. In 2015 zijn er daarom door een groep onderzoekers samengekomen met voorstellen om gene drives veilig toe te passen (“Safeguarding gene drive experiments in the laboratory”) om milieurisico’s uit te sluiten, maar ook om beleidsrichtlijnen op te stellen voor het veilig omgaan met gene drives.

Het RIVM heeft in opdracht van IenM onderzocht hoe gene drives vallen binnen de nationale GGO regelgeving, en met dit rapport adviseert het RIVM hoe om te gaan met deze nieuwe innovatieve technologie. In de VS wordt gene drives inmiddels aangeduid als een potentiele dual-use technologie waarmee ‘potentially harmful biological agents or products’ gemaakt kunnen worden, met ‘far-reaching economic and national security implications’.

Zoeken:

Service